Konu: Türk tarihi Gönderim Zamanı: 22-Kasım-2008 Saat 00:15
Türk tarihi
Türklerin Tarihi, günümüzdeki Türk Halklarının ve yabancı halkların arasında zamanla erimeden önce bir Türk dili konuşmuş olan Türk topluluklarının ortak tarihi. Tarihte uzun süre Türk egemenliği altında kalarak zamanla türkleşen halklar (örneğin Kırgızlar, Moğol-Tatarlar, Soğdlar) ve Göktürklerden önce varolmuş Türk dili konuşan topluluklara Türk değil Ön Türk denildiği dikkate alındığında Türkçe konuşan toplulukların tarihi demek daha doğru olabilir.
Türklerin ilk tarih sahnesine çıkmaları Hun (Hiung-nu'lar) hükümdarlığı ile olmuştur.[1] Ancak Türk Silahlı Kuvvetleri Türklerin tarihinin 4000 yıl öncesine dayandığını iddia etmektedir.[2] Türklerin tarihi, dünya tarihinin önemli bir parçasıdır. Avrasya ve Kuzey Afrika'da ortaya çıkan her halkın tarihi uzaktan veya yakından Türklerin hareketlerinden etkilenmişdir. Türkler doğu kültürlerini batıya ve batı kültürlerini doğuya taşımakla da önemli bir rol oynamışlardır. Kendi dinleri Tengricilik'ten sonra benimsedikleri yabancı dinlerinde çok kez öncüsü ve savunucusu olmuş ve yayılmalarını ve gelişmelerini sağlamışlardır (Mani dini, Musevilik, Budizm, Ortodoks- ve Nasturi Hristiyanlığı, İslam).
M.Ö. 3`ncü yüzyıl
M.Ö.312: Çin/Hiung nu arasında Kuzey Şansi Savaşı M.Ö.240: Bozkır halklarına karşı Çin'in duvar inşası: Çin Seddi M.Ö.210: Hiung nu lideri Teoman'ın ölümü M.Ö.201: Kırgız halkından ilk kez söz edilmesi
M.Ö. 2`nci yüzyıl
M.Ö.187: Çin'in Hiung nu üzerine Pa-i-Teng seferi M.Ö.177-M.Ö.165: Yue-çilerin Hiung nu'lar tarafından Kansu'dan Baktriane'ye sürülmeleri ve oradaki Helen krallığını ortadan kaldırmaları M.Ö.177-M.Ö.165: Hiung nu'ların Çin'e akınları M.Ö.138-M.Ö.126: Baktria'da Çang Kien elçiliği. Çin-İran ilişkileri
304-351: Çin'in kuzeyinde Hiung-nu krallıkları (Han Zhao, Hou Zhao) 388-392: Çin'in kuzeyinde Ding ling krallığı (Wei) 374-375: Avrupa Hunlarının Don nehrini geçişi 386-409: Tabgaçlar Kuzey Çin'de (Kuzey Vey)
5`nci yüzyıl
402: Rouran'ın kuruluşu (Yüan Yüan/Avarlar?) 407-431: Çin'in kuzeyinde Hiung-nu krallığı (Xia) 422: Lo-yang'ın Tabgaçlar tarafından alınışı 427: Romalılar ve Hunların ittifakı 434: Bizans ile Hunlar arasında Margos Antlaşması 440: Ak Hun (Eftalit) istilalarının başlaması 451: Attila Galya'da (bugün Fransa) 452: Attila'nın Roma seferi ve Papa I. Leo ile görüşmesi 480: Hazar denizi ile Tuna nehri arasında Ön Bulgarlar 480: Mazdek İsyanları'nda Sasaniler'e Ak Hunların yardım etmesi
Orta Çağ/Türkler
6`ncı yüzyıl
531-578: Kafkas Surları'nın İranlı Hüsrev tarafından dikilmesi 534: Tabgaçların (Vey Hanedanlığı) dağılması 552: Tu-kiu'lerin (Türküt'ler/Göktürkler) Rouran egemenliğe karşı ayaklanması. Birinci Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşu. 565: Ak Hunların (Eftalitler) Göktürkler tarafından ortadan kaldırılmaları 582: Birinci Göktürk Kağanlığının bölünmesi
7`nci yüzyıl
619: Avarların İstanbul'u I. kuşatması. 626: Avarların İstanbul'u II. kuşatması. 626-627: Doğu Roma İmparatoru Herakleios'un Hazarlar'dan yardım istemesi 639: Göktürk prensi Kürşad'ın ihtilal denemesi. 642: Güneydoğu Avrupa'da (Karadeniz'in kuzeyi'nde) Büyük Bulgarya Hanlığı'nın bölünmesi 673-674: Arapların Maveraünnehir'e ulaşması ve Göktürk şehri Buhara'yı kuşatması. 674: Paralı Türk askerlerinin İslam topraklarında varlığı 680: Ön Bulgarlar Balkan'da 681-744: İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşu
Bulgarların bölünmesi:
8`nci yüzyıl
720-735: Orhun Anıtlarının dikilmesi 744-840: Uygur Kağanlığı'nın kuruluşu 751: Çinlerin Orta Asya'ya girişi, Talas Savaşı 755: Paralı Türk askerlerin Ngan Lu-Şan'ın Çin'deki isyanı 762-770: Uygurların Mani dini'ni benimsemeleri 780: İtil Bulgar Hanlığı'nın kuruluşu
9`ncu yüzyıl
Hazar Hanlığı gücünün zirvesindeyken 811: Bulgar kralı Han Krum'un Bizans kralı I.Nikephoros'u öldürmesi 833-882: Samerra'da paralı Türk askerlerinin varlığı 840-924: Kırgızların Uygurlara saldırması. Uygurların güneybatıya kaçıp Sincan ve Kansu'ya yerleşmeleri. Moğolistan'da Kırgız egemenliği. 851-863: Aziz Kyrillos'un Hazarlara gelişi 864-865: Bulgar kralı I. Boris'in hristiyanlığı kabul etmesi. Ön Bulgarların islavlaşması. 868-884: Kahire'de Tolunoğulları 880: Raşid el-Türki'nin Yukarı Mısır seferi 883: Çin'deki Şa-t'o Türkleri
10`ncu yüzyıl
Güneydoğu Avrupa'da Peçenek egemenliği 905: Mısır valisi İhşid 921: İbn Fadlan'ın henüz müslümanlaşmış İdil bulgarlarını elçi olarak ziyareti 923-946: Çin'in kuzeyinde Şa-t'o egemenliği (Hou Tang, Hou Jin) 924: Moğol Hitayların Kırgız Devletini yıkması. 934: Satuk Buğra Han ilk müslüman Türk Hakanı olarak tarihe geçer, 944-1090: Peçeneklerin ardı kesilmeyen Bizans saldırıları 965: Hazar başkenti'nin Sviatoslav tarafından alınışı 985: Siri Derya'da Selçuklular 995: Harezmşahlar'ın tek bir çatı altında birleşmeleri 999: Karahanlılar'ın (Uygurlar + Karluklar) Buhara'yı alışı. Karahanlıların müslümanlaşması.
11`nci yüzyıl
1016: Rus ve Bizanslıların Hazarları ortadan kaldırması. 1026-1090: Bizansa karşı Peçenek saldırıları. 1040: Selçukluların Gaznelileri yenmesi 1059: İsfahan'ın Selçuklular tarafından alınışı 1071: Malazgirt savaşı: Selçukluların Bizanslıları yenmesi. 1071-1076: Türklerin Antakya, Şam ve Kudüs'e gelişi 1081: Anadolu Selçuklu Devleti'nin (ya da Rum Selçuk Devleti) kuruluşu 1090-1091: Peçeneklerin ve Çaka Beyin İstanbulu kuşatması. 1091: Kıpçakların Bizanslıların yardımına koşup Peçenekleri bozguna uğratışı. 1096: Haçlıların Anadoluya girişi 1099: Kudüs'ün haçlılar tarafından alınışı
12`nci yüzyıl
1122: Tüm Peçenek halkının Kıpçaklar tarafından katledilmesi 1130-1135: Moğol Hitayların Tunguz Curcenler (Jin) tarafından batıya doğru kaçırılmaları, ve Hitayların Orta Asya'da Kara Hıtay'ı kurmaları. 1150: Gaznelilerin Gurlular tarafından ortadan kaldırılmaları. 1157: Büyük Selçukluların sonu 1176: Miryakefalon Savaşı: Bizanslıların Selçuklular tarafından bozguna uğratılmaları. 1187: Gazneliler İmparatorluğunun sonu.
13`ncü yüzyıl
Moğol İmparatorluğu'nun yayılmasından önce son durum
13'ncü yüzyılda Moğol İmparatorluğu'nun yayılması 1200-1220: Harezm İmparatorluğunun altın çağı. 1206: Cengiz Han'in Büyük Han ilan edilişi 1206-1209: Delhi Sultanlığının kuruluşu 1211: Karahıtay Kağanlığının Moğollar tarafından ortadan kaldırılması 1223: Doğu Avrupa'ya Moğol akınları 1230-1231: Otrar Faciası: Moğollar gönderdikleri elçileri kılıçtan geçiren Harezmlere katliam yapıp İranı ele geçiriyorlar. 1230: Yassı Çemen Savaşı: Harezmşahlar / Anadolu Selçuklu - Eyyubi ittifakı arasında savaş. 1241-1242: Moğolların Polonya, Macaristan, Avusturya ve Adriyatik'e gelişi 1243: Kösedağ Savaşı: Anadolu Selçukları ve Moğol İmparatorluğu arasında savaş. 1250: Memlûk Devleti Kahire'de iktidarı ele geçiriyor 1255-1260: Moğollar Viyana, Yun-nan, Tonkin, Suriye ve Rusya'da 1290-1320: Delhi Halaci Hanedanlığı 1299: Osmanlı İmparatorluğunun doğuşu
14`ncü yüzyıl
Moğol İmparatorluğunun bölünmesinden sonra Altın Ordu devleti türkleşiyor. Çağatay Hanlığı 1350 yılından itibaren tamamen türkleşmiş oluyor. 1320-1424: Delhi'de Tuğluk Hanedanlığı 1346: Osmanlıların Avrupaya geçişi 1361: Edirne'nin Osmanlılar tarafından alınışı 1370: Timur'un iktidarı ele alması 1382: Toktamış'ın Altın Ordu'nun başına geçmesi ve Moskovayı ateşe vermesi 1389: Kosova: Osmanlıların Balkanlar'da egemenlik sağlaması 1389-1403: I. Bayazit hükümdarlığı 1398: Timur'un Hindistan seferi
15`nci yüzyıl
1402: Ankara Savaşı: Timur ile Beyazıd arasında 1405: Timur'un ölümü 1405-1447: Şahruh'un Herat'a gelişi 1406: Akkoyunlular ile Karakoyunluların tekrar tarih sahnesine çıkışı 1412-1460: Ebu'l Hayr'ın Özbek gücünü kuruşu. 1414-1517: İranileşmiş Türk Hanedanlığı Delhi Seyyidleri. 1430: Kırım Hanlığı'nın kuruluşu 1445: Kazan Hanlığı'nın kuruluşu 1447-1449: Uluğ Bey 1453: Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u alışı 1453-1504: Akkoyunlu devleti'nin altın çağı. 1462-1505: Astrahan Hanlığı'nın kuruluşu 1473: Hüseyin Baykara: Timur Rönesansı
Yeni Çağ
16`ncı yüzyıl
1500: Muhammed Şeybani ve Maveraünnehir'de Özbekler 1502: Altın Ordu Devleti'nin sonu 1502: İsmail'in İran'da Safevi Hanedanlığını kurması 1510: Muhammed Şeybani'nin İsmail tarafından mağlup edilmesi 1512-1520: I. Selim 1516: Osmanlıların Cezayir'e ayak basması 1516-1517: Suriye ve Mısır'ın Osmanlılar tarafından fethi 1520-1566: "Muhteşem Süleyman" (Kanuni) dönemi 1525: Babür Şah Hindistan'da 1534: Osmanlıların Tunus'a girişi 1551: Osmanlıların Trablusgarp'a gelişi 1552: Kazan'ın Ruslar tarafından alınışı 1555: Astrahan'ın Ruslar tarafından alınışı 1557: Nogay Hanlığı'nın Ruslar tarafından ilhakı 1556-1605: Ekber Hindistan İmparatoru 1571: İnebahtı Savaşı: Osmanlılar ile birleşmiş hristiyan Orduları arasında dünya tarihinin en büyük deniz savaşı. 1571: Kırım Hanı'nın Moskovayı yakması. 1572: Kasım Hanlığı'nın Ruslar tarafından yıkılması 1584: Sibiryalıların Kozakları mağlup etmesi 1595: Rusların Baraba Türklerini katledip yok etmesi
17`nci yüzyıl
Osmanlı İmparatorluğunun 1299 ile 1683 yılları arasındaki büyümesi 1600: Sibir Hanlığının mağlup edilmesi. 1606: Osmanlı İmparatorluğunun zirveye ulaşmasını simgeleyen Zirvatorok barışı. 1615-1650: Kırgızların Ruslara karşı mücadelesi. 1628-1658: Hindistan imparatoru Şah Cihan. 1630: Rusların Yakut topraklarına girişi 1658-1707: Hindistan imparatoru Evrengzeb. 1683: Viyana'nın Osmanlılar tarafından kuşatılması. 1699: Karlofça Antlaşması. Osmanlıların gerilemeye başlaması.
18`nci yüzyıl
1705: Tunus'un bağımsızlığını kazanması 1713: Kazaklar üzerinde Rus himayesi 1717-1730: Osmanlıların Lâle Devri 1736-1747: Nadir Şah akını 1742-1775: Rusya'da Pugaçev savaşı (Tatar ayaklanması) 1757: Sincan'ın (Doğu Türkistan) Çin tarafından ilhakı. 1782: Yakut ülkesinin Ruslar tarafından ilhakı. 1783: Kırım'ın Ruslar tarafından ilhakı. 1794: İran'da Kacar hanedanlığının bir Türk tarafından kuruluşu. 1798-1799: Napoleon Bonaparte'ın Mısır seferi. Türk-Fransız mücadelesi.
19`ncu yüzyıl
1822-1844: Kazak hanlıklarının Ruslar tarafından ortadan kaldırılması. 1828: Azerbaycan Hanlıklarının Ruslar tarafından ortadan kaldırılması. 1830: Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması. 1830: Fransızların Cezayir'e gelişi 1832: Mısır valisi Mehmet Ali'nin Anadolu'ya gelişi 1839: Tanzimat dönemi 1858: Babür İmparatorluğunun sonu. 1863: Kazak topraklarında Türkistan Rus Generalliği'nin kurulması. 1866: Buhara'nın Rus vasalı olması 1873: Hive'nin Ruslar tarafından ilhakı 1876: Hokand Hanlığı'ın Ruslar tarafından ilhakı 1876: İlk Türk anayasası 1878: Ayastefanos Antlaşması: Sırbistan, Karadağ, Romanya ve Bulgaristan'ın bağımsızlıklarını kazanması. 1882: Mısır'ın İngiltere tarafından işgali
20`nci yüzyıl
Anadolu türkleri 60 yıl kadar bir zaman için tek uzun ömürlü, bağımsız bir devlete sahib türk topluluğu olarak kalmıştır. 1910-1920: Kazakların ve Kırgızların Alaş Orda Hükümeti 1911-1912: Trablusgarp'ın İtalya tarafından işgali 1912: Balkan savaşları 1915-1918: Ermenilerin ve Türklerin karşılıklı katliamları 1917: Türkistan'ın özerkliğini ilan etmesi 1918: Mondros Mütarekesi. 1919-1928: Sovyetlere karşı Basmacı mücadelesi 1921-1944: Tannu Tuva Halk Cumhuriyeti 1922: Türklerin Yunanistana karşı zaferi. 1923: Türkiye Cumhuriyeti'nin ilan edilmesi 1932-1934: Çin'de Uygurların Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti 1938: Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatı. 1944: Rus ordusunun yardımı ile kısa ömürlü bir Doğu Türkistan Cumhuriyeti ilan edilmesi. 1955: Sincan Uygur Özerk Bölgesi: Sincan'ın (Doğu Türkistan'ın) özerk bölge ilan edilmesi 1971: Avrupalıların Orta Asya'dan çekilmeye başlaması 1974: Türkiye'nin Kıbrıs çıkartması 1983: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etmesi. 1988: Azeri-Ermeni ihtilafının başlaması 1990: Sovyetlerin Bakü baskını 1991: SSCB'nin dağılması. BDT'nin ortaya çıkması. 1992: BDT Türk Cumhuriyetlerinin BM'ye kabülü: Kazakistan Cumhuriyeti Özbekistan Cumhuriyeti Azerbaycan Cumhuriyeti Türkmenistan Cumhuriyeti Kırgızistan Cumhuriyeti 1992: 30 Ekim 1992'de Ankara'da ilk Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesi'nin yapılması. 1993: Azerbeycan'ın bir kısmının Ermeniler tarafından işgali.
21`nci yüzyılda
Türk tarihi araştırmacılığında sorunlar
Eski Türklerin göçebe yaşam tarzlarından dolayı yeterince kazı yapılacak alanlar ve yazı kullanmaya geç başladıkları için Türkçe konuşduklarına dair kanıtlar bulmak güçtür. Bu yüzden Türk tarihi hakkında birbirinden farklı görüşler yaygındır. Özellikle Türkiye içinde ve yurt dışında kabul edilen Türk tarihi sürümleri çok farklıdır.
Osmanlı tarihyazımına göre Türkler Nuh peygamberin bir torunu olan Türk adlı peygamberden türemiştir. Osmanlı İmparatorluğunun kurucusu olan Osman Bey'in soyağacı ise bu peygambere dayanmaktadır.
Türk Tarih Tezi, Osmanlı tarihyazımının mirası olan İslam merkezli tarih yorumlarına ve Avrupa merkezli tarih yorumlarına karşı alternatif bir ulusçu yorum geliştirilmesi amacıyla 1930'larda ortaya atılmıştır. Türk Tarih Tezi'nin iki temel amacından söz edilebilir: Türk ulusunu odak alarak tarihi yeniden yazarak bir Türk ulusal kimliğinin yaratılmasına katkıda bulunmak, bu şekilde Cumhuriyet'in temel amacı olan ulus-devlet yaratma sürecine tarihsel bir referans oluşturmak. Türklerin dünya uygarlıklarının gelişiminde önemli bir yere sahip olduğu tezini kanıtlayarak Türkiye Cumhuriyeti'nin meşrutiyetinin tarihsel olgularca doğrulandığını göstermek.
Bunların yanında yurtdışında Türklere karşı düşmancıl duygular besleyen kültürlerin tarihyazımında Türkler büyük medeniyetleri yıkan barbarlar olarak gösterilmiştir.
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma Kapalı Forumda Cevapları Silme Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme Kapalı Forumda Anket Açma Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma
